Door Gemeente Zwolle
‘Stadsbouwmeester. Mijn titel legt gewicht in de schaal en roept een gevoel van verantwoordelijkheid op’, begint Sjoerd Feenstra, stadsbouwmeester bij de gemeente Zwolle sinds 2023. ‘Alle ontwikkelingen in de stad – zoals het Stadshart, de Zwartewaterallee, de uitbreiding van Stadshagen en de herstructurering van naoorlogse woongebieden – moeten samenhangen en bijdragen aan wat je als stad op lange termijn wil. Dat je daarbij alle belangen kan dienen, is naïef. We maken uiteindelijk keuzes in het grotere, algemene belang.’
Sjoerd vindt het bijzonder en eervol om onderdeel te zijn van Zwolle. ‘Ik denk vooral na over de lange termijnkoers van de stad. Welke waarden hebben we, welke opgaven en hoe gaan we om met onze positie in de delta? Ik zie het als mijn taak die lange termijnkoers te verbinden met de huidige. Ik maak nog wel eens de metafoor van een kraaiennest op een schip. Je ziet de stad van bovenaf, hebt zicht op de horizon en daalt ook regelmatig af. Je kan immers alleen goed functioneren als je contact houdt met het dek.’
Stedelijke samenhang
Als kern van zijn rol noemt Sjoerd ‘hoeder van stedelijke samenhang’. ‘Van belang is wat projecten met elkaar bindt. Dat ik niet uit de stad kom, zie ik als voordeel. Ik ben onafhankelijk, iemand die met een frisse blik kijkt. Dat vind ik belangrijk om goed te kunnen adviseren. Heel plat gezegd: ik hoef me niets aan te trekken van beleid of politiek.’
Sociale structuren
Groei en ontwikkelingen beginnen volgens hem met de waarden van de stad. Om die waarden te ontdekken heeft Sjoerd veel tijd genomen om de stad te leren kennen. ‘Ik heb een breed netwerk opgebouwd. De stad maken doe je samen met partijen ín de stad. Zo heb ik ervaren dat de sociale structuren heel sterk zijn. Zwolle is een aangename stad waar veel mensen voor werken en trots op zijn. Er is geen stad in Nederland waar zoveel vrijwilligers actief zijn. De sociale kwaliteit begint ook bij het groeten op straat. Dat moet je enorm koesteren. Bij groei en meer bouwen moet je daarom aandacht hebben voor deze sociale kant. Het fysieke moet het sociale helpen. In Zwolle noemen we dat de warme hartenstrategie’, vertelt Sjoerd.
Mooi en dapper
Als voorbeeld noemt de stadsbouwmeester de Knarrenhof, waarbij senioren gezamenlijk een hofje bouwen, bij elkaar wonen en naar elkaar omzien. ‘Dat heeft in Zwolle voedingsbodem. Het is exemplarisch voor hoe de ruimtelijke structuur verbinding heeft met hoe mensen zich voelen. De onlangs geopende Passerelle, de voetgangersbrug over het spoor, is ook zo’n voorbeeld. Het verbinden van twee kanten van de stad had functioneel gekund. Ik vind het mooi en dapper dat het veel meer dan dat is geworden en dat er gebruik is gemaakt van ‘biobased’ bouwen. En dat er een plek met verblijfswaarde is gecreëerd. De compacte stad is ook een van de uitgangspunten. Waar je ook woont, het is bijna altijd maximaal een kwartier fietsen naar de Grote Markt. Dit is een vertrekpunt bij het nadenken over groei.’
Wonen en werken
Bij de stad hoort ook een gezonde mix van woningen en bedrijven, vindt Sjoerd. ‘Een zorg is dat veel bedrijvigheid de stad verlaat. Hoe zorgen we ervoor dat woningen niet alle andere functies verdringen? In de Spoorzone ontwikkelen we wonen als toevoeging op werken. Zo krijgt de wijk veel meer levendigheid. Wonen en werken moeten in evenwicht zijn en werken moet nabij zijn. Dat past ook vaak in de wensen van ondernemers’, legt Sjoerd uit.
Hij noemt het Innovatiedistrict met de Spoorzone en Perron038 fascinerend. ‘Onderwijs, overheid en ondernemers experimenteren er met nieuwe technologieën voor de maakindustrie. Broedplaats De Makersfabriek bij de Oosterenk, waaraan momenteel wordt gewerkt, zal daaraan ook een belangrijke bijdrage leveren.’
Eerlijk verhaal
Om alle ontwikkelingen mogelijk te maken, moeten belangen worden overbrugd, realiseert de stadsbouwmeester zich. ‘Iedere ontwikkeling raakt mensen die daar nu leven. Gelukkig zijn we gewend om mensen te betrekken in besluitvorming. We nemen mensen mee in het proces, maar dat betekent niet dat ze altijd blij zijn met keuzes. Dan kan je in beroep gaan of bezwaar aantekenen. Ik denk dat de basis is dat je het eerlijke verhaal vertelt met de hoop dat mensen ook inzien dat de ontwikkeling hen iets kan opleveren. Uiteindelijk worden projecten democratisch gelegitimeerd, omdat de gemeenteraad ze vaststelt’, vertelt Sjoerd.
Toekomstperspectief
Een van de grote vraagstukken is de positie van Zwolle in de delta, aldus Sjoerd. ‘Zwolle zit in de flessenhals van de IJssel en de Overijsselse Vecht. Bij stedelijke ontwikkeling moet je ook rekening houden met klimaatverandering. Eind 2023 was het hoogwater. Dit is een voorbeeld waarbij ik beeld inzet om ontwikkelingen visueel te maken. Als je die beelden terughaalt, komt het veel indringender over en kan je je overwegingen beter onder de aandacht brengen. Als toekomstperspectief zou ik het mooi vinden dat we met klimaatverandering leren leven. Geen hogere dijken, maar dat we meer de natuurlijke werking van het water voelen.’
