De arbeidsproductiviteit verhogen, hoe doe je dat? Is technologie de oplossing? En die jongere generatie die nu aan het werk gaat, werkt die nou echt zo anders dan ‘ouderen’? Joost van der Weide (lector sociale innovatie), Carmen van de Beek (expert in het verbinden van generaties) en Mike van Munster (marketingmanager bij een bedrijf dat prat gaat op automatisering) delen hun visie.
AI kan prima ons werk overnemen
Joost: ‘Als het over mensen en AI gaat, denk ik dat AI kan werken om meer mensen in het arbeidsproces te krijgen. Een ondernemer die statushouders in dienst heeft, liep tegen allerlei dingen aan. Iemand kwam steeds te laat bijvoorbeeld, zonder duidelijke reden. Als werkgever vond hij het belangrijk dat hij met ze kon communiceren. Hij gebruikt nu vertaaloortjes. Dan kunnen de mensen in hun eigen taal horen wat hij vraagt. De vooroordelen die deze werkgever had, bleken niet te kloppen. De man die steeds te laat kwam bijvoorbeeld, bleek nog zo’n moeite te hebben met fietsen, dat hij de tijd die hij erover deed om bij het warehouse te komen, telkens verkeerd inschatte.’
Carmen: ‘Ik zou niet zeggen overnemen, maar aanvullen. Het is niet te voorkomen dat de nieuwe generatie met AI werkt. Wij zitten in de reclame en gebruiken het ook, ter inspiratie. Het creatieve deel pakken we zelf op. Als je dat gebruikt in plaats van al die boeken die er ooit over geschreven zijn, ben je sneller. Dat is iets dat de jongere generatie goed snapt. De oudere generatie zegt over hen: ze hebben geen arbeidsethos. Maar de nieuwe generatie doet dingen op een andere, soms snellere, manier. Dat kan een aanvulling zijn op wat eerdere generaties doen. Even goed nadenken over je actie is ook belangrijk. Dat kunnen de jongeren weer van de oudere generaties leren.’
Mike: ‘We hebben nog niet eens per se AI nodig om het werk deels over te nemen. Ons platform is niet gebaseerd op AI, maar op automatisering en standaardisering. Dat helpt bij het beheren van ITomgevingen. Het vervangt repetitieve taken, zoals het resetten van wachtwoorden. Dat levert efficiëntie op voor het IT-bedrijf, werkplezier voor de helpdeskmedewerker en gemak voor de eindgebruiker. In plaats van dat een IT-helpdesk handmatig kijkt tot welke mappen een gebruiker toegang heeft, ziet hij of zij dat met een druk op de knop. Dingen die volgens de NIS2-richtlijn periodiek moeten worden gecontroleerd, zet je met het platform maandelijks met een muisklik goed. Dat scheelt heel veel werk.’
Joost: ‘Als je AI of automatisering wil inzetten voor je bedrijf, dan vraagt dat om een veranderslag. Daarvoor kun je de kracht van de jonge generatie gebruiken. Ouderen voelen wellicht weerstand bij digitale zaken. Als je hen laat samenwerken met jongeren, kunnen die de ouderen helpen om digitaal vaardiger te worden.’
Mike: ‘Toen we laatst met Ydentic op een beurs in Duitsland stonden, ontmoette ik daar twee typen mensen. De een vond verandering op voorhand al goed. De ander zag vooral dat verandering werk en problemen met zich mee kan nemen. Daar hebben ze ergens natuurlijk gelijk in. Als je iets op een andere manier gaat doen, is het niet meteen honderd procent goed. Laten we zeggen dat zeventig procent beter gaat en dertig procent tegen kinderziektes aanloopt. Wij zien dat sommige bedrijven dan maar kiezen voor de veilige weg en niks veranderen. Maar dan kies je dus voor nul procent.’
Carmen: ‘Wat je nu vertelt, is wat ik altijd beschrijf met het rationele en emotionele aspect. Als ik een lezing geef, heb ik ook altijd één iemand in de zaal die in twijfel trekt wat ik zeg. Ik antwoord dan: ik ben erg benieuwd naar je standpunt, vertel eens hoe jij het ziet? Leg het me uit. Het gaat immers om de dialoog tussen verschillende personen, dat we met elkaar praten. Dat is voor mij de kern. Empathie is nodig voor werkproductiviteit. We hebben het over mensen. Voor Ydentic zit de uitdaging erin dat je de mensen die zich druk maken over die dertig procent meekrijgt. Er is een reden voor als mensen nog niet meewillen. Daar kom je achter als je het gesprek aangaat.’
Werk is geen werk meer
Carmen: ‘De prioriteiten van de jongere generatie liggen anders. Ze willen wat bijdragen, of eigenlijk, ze móéten iets bijdragen, willen ze nog langer op deze aardbol kunnen zitten. Maar ze willen ook af van repeterende taken tussen negen en vijf. Die twee dingen samen zorgen ervoor dat ze anders in het werk staan.’
Mike: ‘Bedrijven maken langzaam de switch van ‘40 uur in de week aanwezig zijn’ naar ‘dit moet je opleveren en zie maar hoe je het doet’. Bij Ydentic hebben we ook een contract op basis van uren, maar er wordt wel gezegd: ‘het is aan jou hoe je het doet’. Ik werk officieel 32 uur in de week, maar ik maak 40 uur, zodat ik volgend jaar meer vrije dagen heb als ik aan mijn master begin.’ Joost: ‘Laatst gaf ik een presentatie aan bouw- en infrabedrijven. Die worstelen ermee dat de oudere generatie vijf dagen wil werken, maar de jongere generatie liever vier. Die mannen willen een papadag. Dat kan spanning veroorzaken op de bouwplaats.’
Carmen: ‘Zou dat komen doordat mensen eigenwaarde ontlenen aan het aantal uren dat ze werken?’
Joost: ‘Dat is niet zo gek; na de Tweede Wereldoorlog was het belangrijk om kostwinner te zijn. Dan was je van betekenis.’
Carmen: ‘Bij ons op kantoor is de max 36 uur. Ambitieuze kandidaten willen vaak liever 40 uur in de week werken. Maar de vraag is of die 4 extra uren je wat opleveren. Niet alleen in geld, maar ook in het plezier en geluk dat er bij vrije tijd komt kijken.’
Iedereen moet uitdagend werk hebben
Joost: ‘Onlangs heb ik samen met een collega van Hogeschool Saxion een onderzoek in de schoonmaakbranche gedaan. Ik ben naar Texel gegaan en heb daar meegeholpen vakantiehuisjes schoon te maken. Gaandeweg het zwabberen kwamen de verhalen. Medewerkers vonden het ingewikkeld om met mensen uit een andere cultuur, of met een ander dialect, samen te werken. Of ze hadden er moeite mee dat hun opdrachtgever hen belde, of juist niet belde. Dit liet zien dat niet iedereen uitdagend werk moet hebben. Sommige schoonmakers zijn blij dat ze gewoon werk hebben en hun job kunnen doen. Sommige breinen hebben uitdaging nodig, maar anderen willen gewoon repeterend werk doen. Het belang van uitdagend werk wordt overschat. Het gaat erom dat mensen passend werk hebben.’
Carmen: ‘Bedrijven focussen vaak eerst op efficiëntie en dan op hun mensen. Maar als werkgevers de mensen in het bedrijf niet zien, creëren ze zelf een probleem.’
Joost: ‘Daar ben ik het mee eens. Aandacht voor mensen verhoogt productiviteit, voorkomt verzuim en verloop en helpt nieuwe medewerkers aantrekken, omdat je mensen positief over hun werk laat praten. Ik heb schoonmaakbedrijven gezien die opdrachten teruggaven als er te veel druk op hun medewerkers ontstond. Dat is heel goed. Anders creëer je een ‘ratrace to the bottom’.’
Mike: ‘Bij Ydentic wordt heel goed gekeken wie waaraan kan bijdragen. Maarten de Vries, mede-eigenaar van Ydentic, zei na de presentatie van mijn afstudeeronderzoek: ‘Jij vertelt ons wat wij moeten doen, dat vind ik belangrijk’. Ik moest even wennen aan die opmerking. Maar, ze gaan hier dus uit van het goede van de medewerker. Ik doe hier niet alleen wat de directie zegt, het kan ook andersom. Mijn onderzoek ging over internationale uitbreiding en daar zijn we nu daadwerkelijk mee bezig.’
Jongeren hebben een andere benadering nodig
Carmen: ‘De jeugd wil autonomie, maar daar hoort behalve vrijheid ook verantwoordelijkheid bij. Ze willen hun werk goed, foutloos, doen en dat is mooi, maar ze kunnen ook drie uur besteden aan in hun eentje een probleem uitvogelen, terwijl er een collega naast zit die het zo kan oplossen.’
Mike: ‘Voordat ik bij Ydentic kwam, werkte ik bij een ander bedrijf. Daar kreeg ik ook heel veel vrijheid. Maar nu ervaar ik bij die vrijheid meer sturing, en dat is fijn.’
Carmen: ‘Het lastige is dat de nieuwe generatie dan wel verwacht dat ze met zijden handschoentjes worden aangepakt. Maar, het is een baan. Het is prima dat je ergens om huilt, maar vanaf morgen moet het anders. Die boodschap geef ik toch wel altijd mee.’
Joost: ‘Ik denk dat deze cultuur mede is ontstaan door de zogenaamde ‘curlingouders’, die ieder hobbeltje op de weg wegpoetsen voor hun kinderen. En die hun kinderen continu vertellen hoe goed en bijzonder ze zijn. Maar het gaat om wederkerigheid: mensen mogen er zijn met al hun kwetsbaarheid, en andersom moeten ze zelf ook het leiderschap tonen dat nodig is om het werk goed te doen.’
