Door Vogellanden
De zorg in Nederland moet anders. Dat vraagt om een nieuwe blik op gezondheid, preventie, ziekte en behandeling. Fenna Eefting, bestuurder van revalidatiecentrum Vogellanden, verkent samen met bestuurslid Petra Bleijenburg van Stichting Hart voor Zwolle, neuroloog Wardell Amerika, ondernemer Anieke van Wijnen en rayonmanager Petra van der Werf van Icare wat er nodig is om op een andere manier met zorg om te gaan.
De vijf spreken elkaar in het kantoor van Fenna bij Vogellanden. Op de grote ovale tafel staat een gezonde lunch uit het eigen restaurant. Alle vijf delen zij een ‘modern perspectief’ op zorgverlening, zegt Fenna. En daar mogen naar haar wens in rap tempo andere ondernemers en zorgprofessionals bij aansluiten. De zorg moet veranderen en het liefst zo snel mogelijk.
Brede kijk op gezondheid
‘De huidige gezondheidszorg gaat uit van het behandelen van de kwaal’, begint Fenna. ‘Daarnaast is de zorg heel gespecialiseerd. Dat kan goed zijn en het kan de blik op het geheel vertroebelen. Veel ziekenhuispatiënten hebben meerdere chronische aandoeningen die met medicatie worden onderhouden en niet worden opgelost. Dat is in mijn ogen het grootste probleem in de zorg. Veel aandoeningen ontstaan door een verkeerde leefstijl en die kun je veranderen door mensen te helpen beter voor zichzelf te zorgen. Hoe kunnen zorginstellingen daaraan bijdragen?’
Wardell pleit voor een meer holistische en integrale kijk op gezondheid. Naast neuroloog is hij bestuurder bij zowel Wardell’s Clinics in Zwolle als migrainepatiëntenvereniging Pacea. Vanuit deze rollen draagt hij bij aan duurzame gezondheid op maatschappelijk niveau onder het motto ‘Leefstijl als het kan, medicatie als het moet’.
‘Chronische aandoeningen komen vaak voort uit meerdere factoren, zoals voeding, slaap, stress en beweging’, zegt Wardell. ‘Alles grijpt in elkaar. Wij moeten een ziekte daarom niet langer zien als losstaand probleem waarvoor één soort behandeling volstaat. Zo’n andere aanpak vraagt ook om een aanpassing in de opleiding van medisch specialisten.
Eigen regie en verantwoordelijkheid
Volgens Wardell moet patiëntenzorg bovendien worden beoordeeld op kwaliteit van leven. ‘De fundamentele vraag is: wat is gezondheid en wat willen wij bereiken met de behandeling? Iemand met diabetes komt niet bij de dokter omdat zijn suiker te hoog is, maar omdat hij zich moe voelt en pijn aan zijn voeten heeft. De arts is nu vaak tevreden als die suikerwaardes na behandeling goed zijn, terwijl de patiënt misschien nog steeds klachten ervaart. De belangen van arts en patiënt verschillen, en de patiënt is uiteindelijk zelf verantwoordelijk voor zijn gezondheid.’
Dat vraagt soms ook een andere houding van de patiënt, zegt Petra van der Werf van Icare. ‘Die moet accepteren dat een medische behandeling niet altijd de oplossing is.’ Fenna vult aan: ‘De zorg is nu zo ingericht dat mensen afhankelijk zijn gemaakt. Zij leggen de verantwoordelijkheid voor hun eigen gezondheid al snel in handen van de dokter. Veel problemen ontstaan doordat mensen langdurig uit balans zijn geraakt. In ons leefstijlprogramma voor mensen met obesitas en diabetes werken wij aan het herstellen van die balans. Vaak zien wij al na een paar maanden verschil: mensen voelen zich levendiger.
Welzijn en verbinding
Anieke ontwikkelt met haar bedrijf A NXT Level lifestyle- en leisureconcepten en is eigenaar van Lifestyle City Spa in Zwolle. Volgens haar ligt de verantwoordelijkheid niet alleen bij het individu, maar ook bij de werkgever. ‘In het boek ‘Wellbeing in Business’ wordt benadrukt dat de focus op arbeidsproductiviteit tekortschiet. Productiviteit stijgt niet vanzelf, het vraagt om aandacht voor welzijn. Door vanuit welzijn naar ondernemerschap en leiderschap te kijken, ontstaat een ander perspectief op werken en leven. Werkgevers kunnen helpen om de vraag naar een positieve leefstijl te vergroten.’
Volgens Petra Bleijenburg heeft ook verbinding een positief effect op gezondheid. ‘Bij Hart voor Zwolle koppelen wij jonge vrijwilligers, vaak studenten, aan stadsgenoten die te maken hebben met eenzaamheid. Vaak worden hier professionals uit zorg en welzijn voor ingezet en wij doen het anders. Onze vrijwilligers komen zonder ‘zorgbril’. Zij maken gewoon menselijk contact. En dat werkt. Mensen voelen zich gezien en gesteund, voelen zich beter, gaan weer zelf de deur uit en ervaren minder stress. Echt contact is misschien wel de beste vorm van preventie.’
Dat ziet ook Petra van der Werf: ‘Veel mensen gaan tegenwoordig later of niet naar een verpleeghuis en blijven dus langer thuis wonen. Lange tijd kregen zij thuis hulp van een zorgteam, en dat blijkt vaak niet nodig. Vaak blijkt achter een zorgvraag een welzijnsvraag te zitten. Bij Icare hebben wij naast de zorgteams nu ook Icare Gewoon Thuis. Hierin werken mensen zonder zorgachtergrond en met een groot hart voor anderen. Zij zorgen voor structuur, aandacht en contact en dat is precies wat mensen nodig hebben.’
Balans en veerkracht
‘Wij lijken te denken dat welzijn betekent dat wij geen ongemak mogen ervaren’, zegt Fenna. ‘Dat is een grote denkfout. Welzijn is juist het hebben van voldoende balans en veerkracht om met dat ongemak om te gaan.’
‘Tegelijkertijd moet je bij serieuze klachten naar de arts’, benadrukt Wardell. ‘Ik hoorde iemand eens tegen een groep van duizend man zeggen dat pijn op de borst altijd komt door stress. Daar schrok ik van, want dat kan een hartinfarct zijn. Goede zelfzorg is belangrijk en moet gepaard gaan met de juiste diagnostiek en een medische behandeling waar nodig. Een van mijn motto’s is: de juiste behandeling begint bij de juiste diagnose.’
