Ondernemen is aanpassen

Ondernemen is altijd aanpassen geweest. Maar wie vandaag onderneemt, voelt dat de spelregels veranderen in een hoger tempo dan ooit. Wat tien jaar geleden een goed doordachte strategie was, is nu soms al achterhaald voordat bij wijze van spreken de inkt droog is.

Lees de column van Laurens de Lange: voorzitter VNO-NCW midden

Neem de geopolitiek. Wat zich afspeelt op grote afstand – in Oost-Europa, in de Rode Zee, tussen Washington en Beijing – komt linea recta onze fabrieksvloeren op en projectplanningen in. Grondstoffen worden schaars, energieprijzen schommelen, ketens haperen en handelstarieven verschuiven van het ene op het andere moment. Ondernemers moeten leveranciers spreiden, voorraden heroverwegen en investeringsbeslissingen nemen onder een onzekerheid die structureel is geworden.

Wat al deze veranderingen gemeen hebben? Ze komen niet één voor één voorbij, maar tegelijk. En het tempo neemt toe. Ondernemers passen zich aan in maanden, soms in weken. We hebben geen keuze; wie niet beweegt verdwijnt. Tegelijk neemt de digitale dreiging toe. Cyberveiligheid is geen IT-thema meer, het is een continuïteitsthema. Een geslaagde hack is vandaag de dag dichterbij dan een failliete klant. Ondernemers moeten meer investeren in beveiliging, zonder dat dit merkbaar is in hun producten of diensten. En dan de ondernemer als mens: wie internationaal opereert, voelt de druk van het concurreren met landen waar harder en langer wordt gewerkt. Tegelijkertijd vragen medewerkers om een andere werk-privé-balans. Het verbinden van beiden – productiever én aantrekkelijker werkgeverschap – is de uitdaging.

Wat al deze veranderingen gemeen hebben? Ze komen niet één voor één voorbij, maar tegelijk. En het tempo neemt toe. Ondernemers passen zich aan in maanden, soms in weken. We hebben geen keuze; wie niet beweegt verdwijnt.

En de overheid? Daar zien we het tegenovergestelde patroon. Het aantal mensen dat bij overheid en uitvoeringsorganisaties werkt is in jaren niet zo groot geweest, maar de verandersnelheid neemt af. Vergunningen duren langer, regelgeving stapelt zich op, uitvoering hapert. Het is een systeem dat zich te complex heeft gemaakt voor de eigen uitvoering.

Dat verschil in tempo heeft een prijs die we inmiddels steeds meer merken. Internationale bedrijven investeren minder in Nederland dan een paar jaar terug. We zakken op de lijstjes van aantrekkelijke vestigingslanden. Elke investering die hier niet landt, is een stuk verdienvermogen dat we mislopen en daarmee ‘funding’ voor zorg, onderwijs en veiligheid.

Ondernemen is aanpassen, maar laten we besturen dat ook maken.