Door Zwolse theaters
Naast artistieke creativiteit wordt van een kunstenaar tegenwoordig ook ondernemerschap gevraagd. Hoe gaan kunstenaars daar mee om? We gaan hierover in gesprek met de mensen achter BrotherTill, de broers Mathijs en Peter van Til en zakelijk leider Sarah Voss.
BrotherTill produceert artistieke projecten op het gebied van film, muziek en theater. Begin 2025 maakten zij THE IN.VISIBLE, een theatrale installatie waarvoor ze samenwerkten met Zwolse theaters. Daarnaast waren ze betrokken bij VAKwerk 2025, een kunstroute in Zwolle. Hiervoor ontwikkelden ze samen met performer en theatermaker Marius Mensink een voorstelling. In 2024 werd hun productie Dans Dans Revolutie genomineerd voor een Gouden Kalf in de categorie Beste Digitale Cultuurproductie.
Inzet minimale middelen dwingt tot creativiteit
‘Als kunstenaar word je noodgedwongen ondernemer, je komt niet gauw in loondienst’, aldus Mathijs. ‘Toen we begonnen, zo’n tien jaar geleden, was het vooral zaak om met minimale middelen onze eigen kunst te creëren. De inkomsten die we verdienden uit opdrachten als muzikant of decorontwerper gebruikten we voor onze eigen projecten.’ Peter: ‘Het was toen voor ons van groot belang om aan onze zichtbaarheid te werken. Zichtbaar zijn maakt financiering van projecten iets eenvoudiger. We merkten dat die noodzaak onze creativiteit stimuleerde.’ Geleidelijk aan is BrotherTill professioneler en gestructureerder gaan werken. Sarah: ‘We starten met een artistiek idee, zoals een kunstinstallatie, en maken daar een begroting bij. Vervolgens zoeken we financiering, bijvoorbeeld bij gemeenten en via fondsenwerving.’
Installatiekunst nieuw verdienmodel
BrotherTill richt zich steeds meer op installatiekunst. Mathijs: ‘Hierbij bedenk je het concept en geef je dit vorm. Daarna kan het min of meer zelfstandig draaien, zoals bij THE IN.VISIBLE. Daarvoor volstaat de inzet van één vrijwilliger of technicus. Dat houdt de kosten laag, toch zeker in vergelijking met een voorstelling die het land door gaat en waarvoor een hele crew nodig is.’
De eerste grote installatie, Dans Dans Revolutie, was een belangrijke mijlpaal voor BrotherTill. Dit project, gerealiseerd in samenwerking met schrijfster Lisa Weeda, is nog steeds te zien in theaters, musea en op evenementenlocaties. Peter: ‘Toen Dans Dans Revolutie werd genomineerd voor een Gouden Kalf, kregen we ineens veel meer aandacht. Dat roept vragen op zoals: is dit werk nu meer waard dan eerdere projecten?’ De overstap naar installatiekunst heeft nieuwe inkomstenmogelijkheden gecreëerd, maar brengt dus ook uitdagingen met zich mee, zoals het bepalen van de juiste prijs. Sarah benadrukt dat het belangrijk is dat kunstenaars richtlijnen hebben voor prijsbepaling: ‘Via het Mondriaan Fonds gebruiken we nu een rekentool voor het berekenen van vergoedingen. Dat biedt meer zekerheid en helpt bij gesprekken met opdrachtgevers. We hebben zo een basis om het honorarium te verantwoorden.’
Durf te doen
Aan beginnende ondernemers geven de broers het advies om te doen: ‘Durf te gaan, ook al is het spannend. Neem risico’s, probeer verschillende dingen en wees niet bang om te vallen en weer op te staan. Het gaat erom dat je flexibel blijft en leert door te doen. Je begint met een ideaalbeeld, maar door ervaring leer je wat dat ideaal écht inhoudt. Die droom wordt niet kleiner, maar realistischer. Het belangrijkste is om in beweging te blijven; als je niets doet, blijft alles hetzelfde.’
Kijk voor meer informatie over BrotherTill op www.brothertill.nl.
